بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در کودکان

بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در کودکان

آنچه در این مقاله می‌خوانیم :

    بسیاری از والدین هر روز به کودکان خود شیر و ماست می‌دهند. اما نمی‌دانند آیا این کار درست است یا خیر. گاهی یک ماده لبنی مفید برای یک کودک، برای کودک دیگر ضرر دارد. پس دانستن بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در کودکان اولین گام برای تغذیه سالم است.

    شاید فکر کنید شیر گاو برای همه سنین خوب است. این باور اشتباه است. نوزاد زیر یک سال هرگز نباید شیر گاو بنوشد. در مقابل، کودک نوپا به شیر پرچرب نیاز دارد. بنابراین بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در کودکان وابسته به گروه سنی و شرایط بدنی آنهاست. شما نمی‌توانید یک قانون واحد برای همه وضعیت‌ها وضع کنید.

    آیا می‌دانید مصرف بی‌رویه پنیر شور برای کودک پیش‌دبستانی مضر است؟ یا ماست‌های طعم‌دار صنعتی قند بالایی دارند و به دندان‌های کودک آسیب می‌زنند؟ از طرف دیگر، ماست پروبیوتیک و دوغ کم‌نمک برای سیستم گوارش کودک مفید هستند. پس بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در کودکان فقط به «بخور» و «نخور» خلاصه نمی‌شود. بلکه مقدار، زمان و نوع لبنیات نیز اهمیت دارد.

    در این مقاله راهنمای کاملی برای شما فراهم کرده‌ایم. مرحله به مرحله پیش می‌رویم و برای هر سنی توضیح می‌دهیم. به شما می‌گوییم چه لبنیاتی مفید و چه لبنیاتی مضر است. همچنین نشانه‌های حساسیت به شیر گاو و عدم تحمل لاکتوز را با هم بررسی می‌کنیم. زیرا آگاهی از بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در کودکان به شما کمک می‌کند تا کودکی سالم، فعال و با استخوان‌های محکم داشته باشید.

    پس با ما همراه شوید. با رعایت این نکات ساده، خیالتان از بابت تغذیه فرزندتان راحت می‌شود. فروشگاه ما نیز لبنیات استاندارد و مناسب هر کودک را در اختیار شما قرار می‌دهد.

     

    دوره نوزادی (۰ تا ۱ سال)

    در این سن حساس، فقط دو گزینه مجاز دارد: شیر مادر یا شیر خشک مناسب. هیچ لبنیات دیگری به نوزاد ندهید. شیر مادر بهترین انتخاب است. اگر شیر مادر کافی نیست، از شیر خشک استاندارد استفاده کنید.

    از ۶ ماهگی می‌توانید کم‌کم لبنیات را شروع کنید. اما حتماً زیر نظر پزشک این کار را بکنید. مقدار را بسیار کم بگیرید. مثلاً یک قاشق چای‌خوری ماست ساده و پاستوریزه کافی است.

    اما هرگز شیر گاو را به عنوان نوشیدنی اصلی به نوزاد زیر ۱۲ ماه ندهید. شیر گاو کلیه‌های نوزاد را اذیت می‌کند و باعث کم‌خونی می‌شود. همچنین از شیر پاستوریزه نشده یا شیرهای گیاهی مثل شیر بادام و شیر سویا استفاده نکنید. این شیرها مواد مغذی کافی ندارند و برای نوزاد خطرناک هستند.

    به یاد داشته باشید: دستگاه گوارش نوزاد هنوز ضعیف است. رعایت این بایدها و نبایدها سلامت کودک شما را تضمین می‌کند. در یک سالگی می‌توانید شیر گاو را شروع کنید، اما نه زودتر.

    کودکان نوپا (۱ تا ۳ سال)

    از ۱۲ ماهگی می‌توانید شیر گاو را به کودک خود بدهید. حتماً شیر پرچرب انتخاب کنید. چربی شیر بین ۳ تا ۳.۵ درصد باشد. این چربی برای رشد مغز کودک ضروری است. روزانه ۲ تا ۳ لیوان شیر کافی است. بیشتر از این مقدار ندهید تا اشتهای کودک را برای غذاهای دیگر کم نکند.

    ماست و پنیر کم‌نمک و پاستوریزه نیز گزینه‌های خوبی هستند. ماست ساده و پروبیوتیک به هضم غذا کمک می‌کند. پنیر را رنده کنید و با غذا مخلوط کنید.

    اما هرگز شیر کم‌چرب یا بدون چربی به کودک نوپا ندهید. این شیرها انرژی لازم را تأمین نمی‌کنند. همچنین به لبنیات کودک شکر، عسل یا طعم‌دهنده‌های مصنوعی اضافه نکنید. عسل برای کودکان زیر یک سال خطر دارد، اما در این سن (بالای یک سال) عسل بلامانع است؟ توجه: طبق نبایدها گفتیم افزودن عسل ممنوع است؟ معمولا برای کودکان بالای یک سال عسل مجاز است اما در متن نبایدها اشاره شده “افزودن شکر، عسل یا طعم‌دهنده‌های مصنوعی” – بهتر است احتیاط کنیم و بگوییم حتی برای نوپاها نیز عسل به دلیل قند بالا توصیه نمی‌شود. من دقیقاً پیروی می کنم: نبایدها شامل افزودن شکر، عسل یا طعم‌دهنده مصنوعی است. پس می‌نویسم: عسل هم قند بالایی دارد و عادت به طعم شیرین ایجاد می‌کند. پس هرگز این مواد را به ماست یا شیر کودک اضافه نکنید. لبنیات طبیعی و بدون شیرین‌کننده بهترین گزینه است.

     

    سنین پیش‌دبستانی و دبستان (۳ تا ۱۰ سال)

    بعد از ۲ سالگی به تدریج شیر کم‌چرب را جایگزین شیر پرچرب کنید. شیر با ۲ درصد یا ۱ درصد چربی انتخاب خوبی است. این کار به جلوگیری از چاقی کودک کمک می‌کند.

    روزانه ۲ تا ۳ واحد لبنیات به کودک بدهید. تنوع را فراموش نکنید. ماست پروبیوتیک برای سیستم گوارش عالی است. دوغ سالم و کم‌نمک بنوشاند. کشک و پنیر نیز گزینه‌های مفیدی هستند.

    اما هرگز لبنیات طعم‌دار با قند بالا نخرید. ماست میوه‌ای صنعتی را کنار بگذارید. این محصولات قند افزوده زیادی دارند و به دندان‌ها آسیب می‌زنند. همچنین کودک را به طعم شیرین عادت می‌دهند.

    برخی والدین از ترس چاقی، لبنیات را حذف می‌کنند. این کار اشتباه است. بدون مشورت پزشک هرگز لبنیات را از برنامه غذایی کودک حذف نکنید. کمبود کلسیم به استخوان‌ها و رشد کودک آسیب می‌زند. اگر نگران وزن کودک هستید، با پزشک مشورت کنید. او بهترین راهکار را به شما می‌گوید. لبنیات کم‌چرب و متعادل، هم سالم است هم مانع اضافه وزن می‌شود.

    نوجوانی (۱۰ تا ۱۸ سال)

    نوجوانی دوره رشد سریع استخوان‌هاست. بدن نوجوان به کلسیم زیادی نیاز دارد. روزانه حداقل ۴ واحد لبنیات به او بدهید. این مقدار سلامت استخوان‌ها را برای تمام عمر تضمین می‌کند.

    لبنیات کم‌چرب اما غنی از کلسیم و ویتامین D انتخاب کنید. شیر کم‌چرب، ماست پروبیوتیک و پنیر کم‌نمک گزینه‌های عالی هستند. ویتامین D جذب کلسیم را افزایش می‌دهد. حتماً لبنیات غنی شده با ویتامین D تهیه کنید.

    اگر نوجوان شما به لاکتوز حساسیت دارد، نگران نباشید. جایگزین‌های خوبی وجود دارد. شیر بدون لاکتوز، ماست سویا یا شیر بادام غنی شده با کلسیم را امتحان کنید. همچنین می‌توانید از قرص‌های لاکتاز استفاده کنید.

    اما هرگز شیر را با نوشیدنی‌های شیرین یا نوشابه جایگزین نکنید. این نوشیدنی‌ها کلسیم ندارند و قند بالایی دارند. پوکی استخوان و چاقی را به همراه می‌آورند. همچنین مصرف طولانی مدت لبنیات پرچرب و پنیرهای شور را کنترل کنید. این مواد فشار خون را بالا می‌برند و به قلب آسیب می‌زنند. نوجوان خود را به انتخاب‌های سالم عادت دهید.

     

    بایدها و نبایدهای عمومی برای همه سنین

    همیشه لبنیات پاستوریزه و دارای مجوز بهداشتی بخرید. این محصولات میکروب‌ها را از بین برده‌اند و برای مصرف ایمن هستند. قبل از خرید حتماً تاریخ تولید و انقضا را بررسی کنید. لبنیات تاریخ گذشته هرگز مصرف نکنید.

    ویتامین D جذب کلسیم را چند برابر بیشتر می‌کند. پس لبنیات را همراه با نور مستقیم آفتاب مصرف کنید. مثلاً صبحانه را کنار پنجره آفتاب‌گیر بخورید. یا بعد از خوردن ماست و شیر، ده دقیقه در آفتاب پیاده‌روی کنید.

    اما هرگز شیر خام یا لبنیات سنتی غیربهداشتی نخرید. این محصولات حاوی بروسلوز، سل گاوی و سایر بیماری‌های خطرناک هستند. سلامت خود را به خطر نیندازید.

    ماست و دوغ را بیش از حد حرارت ندهید. حرارت زیاد پروبیوتیک‌های مفید را از بین می‌برد. اگر می‌خواهید دوغ گرم کنید، فقط ولرم کنید نه داغ.

    همچنین لبنیات را همزمان با مکمل آهن مصرف نکنید. کلسیم موجود در لبنیات جذب آهن را کاهش می‌دهد. حداقل دو ساعت فاصله بین مصرف لبنیات و قرص آهن بگذارید. این نکته ساده اما بسیار مهم است.

    علائم هشداردهنده و موارد خاص

    برخی کودکان به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند. علائم این حساسیت را بشناسید: کهیر، خارش پوست، تورم لب و صورت، استفراغ، اسهال خونی یا تنگی نفس. اگر کودک شما این علائم را نشان داد، فوراً لبنیات را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است شیر خشک مخصوص (هیدرولیز شده) تجویز کند.

    اما عدم تحمل لاکتوز با آلرژی فرق دارد. در عدم تحمل لاکتوز، بدن کودک آنزیم کافی برای هضم قند شیر ندارد. علائم آن نفخ، دل درد و اسهال بعد از مصرف لبنیات است. این حالت خطرناک نیست، فقط باعث ناراحتی می‌شود. در آلرژی، سیستم ایمنی درگیر می‌شود و واکنش شدیدتر است.

    چه زمانی باید با پزشک مشورت کنید؟ اگر کودک پس از خوردن لبنیات دچار بثورات پوستی شدید، مشکل در تنفس پیدا کرد، یا مدام اسهال و استفراغ داشت، همین حالا به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر کاهش وزن یا بی‌حالی مشاهده کردید، شک نکنید. در موارد عدم تحمل لاکتوز نیز پزشک می‌تواند آنزیم لاکتاز تجویز کند یا رژیم بدون لاکتوز را توصیه نماید. هرگز خودسرانه لبنیات را حذف نکنید. نظر پزشک را بگیرید.

    جمع‌بندی: بایدها و نبایدهای مصرف شیر و لبنیات در سنین مختلف

    شیر و لبنیات یکی از ارکان اصلی تغذیه کودکان است. اما همانطور که دیدید، یک نسخه واحد برای همه سنین وجود ندارد. از نوزادی تا نوجوانی، هر دوره قوانین خاص خود را دارد.

    نوزاد زیر یک سال فقط شیر مادر یا شیر خشک می‌خورد. هرگز به او شیر گاو ندهید. کودکان نوپا (۱ تا ۳ سال) به شیر پرچرب نیاز دارند. اما بعد از ۲ سالگی، تدریجاً به شیر کم‌چرب تغییر دهید. در سنین مدرسه (۳ تا ۱۰ سال) تنوع لبنیات را حفظ کنید. ماست پروبیوتیک، دوغ سالم و پنیر کم‌نمک گزینه‌های خوبی هستند. نوجوانان به ۴ واحد لبنیات در روز نیاز دارند. کلسیم و ویتامین D را جدی بگیرید.

    در همه سنین یک قانون ثابت دارید: همیشه لبنیات پاستوریزه و دارای مجوز بهداشتی بخرید. تاریخ تولید و انقضا را بررسی کنید. شیر خام و لبنیات سنتی غیربهداشتی مصرف نکنید. همچنین ماست و دوغ را بیش از حد حرارت ندهید، چون پروبیوتیک‌ها را از بین می‌برد.

    مراقب علائم هشداردهنده باشید. اگر کودک بعد از خوردن لبنیات دچار کهیر، استفراغ یا مشکل تنفسی شد، احتمال حساسیت به پروتئین شیر گاو وجود دارد. در این موارد فوراً با پزشک مشورت کنید. عدم تحمل لاکتوز هم علائمی مثل نفخ و اسهال دارد، اما خطرناک نیست.

    هرگز بدون مشورت پزشک لبنیات را از برنامه غذایی کودک حذف نکنید. کمبود کلسیم به استخوان‌ها و رشد او آسیب می‌زند. همچنین لبنیات را همزمان با مکمل آهن مصرف نکنید. دو ساعت فاصله بگذارید.

    فروشگاه ما محصولات لبنی استاندارد و مناسب هر گروه سنی را در اختیار شما قرار می‌دهد. با انتخاب آگاهانه، سلامت کودک خود را تضمین کنید. از همین امروز بایدها را به کار ببندید و نبایدها را کنار بگذارید. کودکی سالم و استخوان‌هایی محکم، هدیه شما به فرزندتان خواهد بود.

     

     

    سوالات متداول

    دیدگاهتان را بنویسید